лучший сайт где можно скачать шаблоны для dle 11.2 бесплатно

Бекире балығы менен аўыл ғаррылары Аралдың қурыўын қалай билген?

Сүўретте көрип турған балық (бекире) аўы 1970-жыллардағы мойнақшылардың әпиўайы күнделикли турмысы саналған. Аты аңызға айланған Арал теңизи ол ўақытлары әжайып дәмли балықлары менен дүньяға танылған еди.
- Өткен әсирдиң 80-жылларына шекем Мойнақ районының Үшсай аўылында өмир қайнаған, теңиз портында кемелер нәўбетте турып түни менен тонналап балық тапсырған, мыңлап адамлар мийнеттен босамай өмирин теңизге бағышлаған, десек бүгинги әўлад исенбейди, - дейди өмириниң қырқ жылы даўамында Аралда балықшылық пенен шуғылланған үшсайлы Адилжан Бигелдиев.
- 1975-жыл еди. Үшсай аўылындағы портта ол дәўирлерде жүзлеп-мыңлап адамлар мийнет етти, - деп еслейди А.Бигелдиев. – Биз тийкарынан судак, бекире, ылақа балықларын аўладық. Бир күнде бир судно 50 тоннаға шекем балық тапсырып турды. Үшсай портының өзинде 20ға жақын суднолар хызмет етти.
Ол ўақытларда шаршаў не екенлигин билмес едик. Түн ишинде тонна-тонна балықларды тапсырып және теңизге атландық. Мойнақтың жигитлери қарыўлы болатуғын еди, әскерий хызметке шақырылған жигитлердиң дерлик хәммеси теңиз флотына хызметке жиберилип турды. Себеби теңиз флотына ең күшлилер таңлап алынар еди.
Мен 120-140 кг салмақ басатуғын бекирелерди бир өзим тутқанман. Теңизде бекире сондай көп болды, биз ол дәўирде оның қәдирине жетпегенбиз. Ҳәзир дүнья ресторанларында ең қымбат десерт саналатуғын бекиреден алынатуғын уўылдырықларды биз сол ўақытта таслап жиберетуғын едик. Аўқатларды бекирениң өзиниң майынан таярлайтуғынбыз.
Бекирелер көп болар еди ҳәм соған жараса оған деген буйыртпалар да мол болды. Ҳайран қалатуғыным, Арал теңизиниң балықларын, ҳәтте Каспий теңизи жағалаўындағы мәмлекетлерден де буйыртпа етер еди.
Сол жылы мыңлап бекирелер теңиз жағалаўына урып кетти. Аўылдағылар бул көринистен ҳайран қалысты. Бундай жағдай алдын ҳеш ушыраспаған. Сол ўақытта аўылдағы ески балықшы жасүлкенлер: «Ўаҳ, теңизден айрылдық. Бекирениң жағаға өрлеп кетиўи жақсылықтың белгиси емес» деп аўыр қыйналды.
Мойнақта сол ўақытлары көп санлы урал казаклары жасайтуғын еди. Бекирениң қурғақлыққа шығып кетиўи ўақыясынан кейин олар да дәрҳал көшип кете баслады. Олар да теңиздиң келешеги жоқ екенин сол ўақытта билди.
Көп өтпей теңиз суўының тартылып баратырғанын өз көзимиз бенен көре басладық. Дузлылық дәрежеси асып, бекирелер толығы менен қырылып кетти. Өткен әсирдиң 80-жылларында Аралдағы балықлардың көпшилиги қалмаған еди. Кейиншелик дузлы суўға шыдамлы деп камбала балығы өршитилди. Биз 1992-жылға шекем балықшылық пенен шуғылландық. Ең ақырғы аўлаған балығымыз усы камбала болды.
Халық тилинде «балықлар патшасы», «алтын балық» деп аталған бекире Қара тениз, Азов, Каспий ҳәм Арал теңизинде тарқалған. Балхаш көлинде ықлымластырылған.
Википедия мағлыўматына көре, бекире өмириниң бир бөлимин теңизде (дузлы суўда) өткерсе, туқым шашыў дәўиринде дәрьяға (душшы суў) өтеди.

Е.Қанаатов
скачать dle 11.3
Сайтта қәте байқадыңыз ба?

Егер сайтта қате байқаған болсаңыз, сол текстти CTRL + ENTER менен белгилеп алып басың ҳәм бизге жоллаң

Курсы валют
Сораўнама
Сизди қайсы тараў жаңалықлары қызықтырады?
Мақалалар
Реклама
Zaman.uz сайтының мобил бағдарламасы