лучший сайт где можно скачать шаблоны для dle 11.2 бесплатно

Конституция – раўажланыўдың ҳуқықый тийкары

Ғәрезсизликке ерискенимизден соң мәмлекетимиз турмысының сиясий-экономикалық ҳәм социаллық-мәдений салаларында, мәмлекет қурылысында әҳмийетли демократиялық өзгерислер жүз берди, елимизде демократиялық ҳуқықый мәмлекет ҳәм инсанпарўар пуқаралық жәмийет қурыў процесси басланды. Усы өзгерислердиң тийкарғы фундаменти 1992-жылы 8-декабрьде қабыл етилген Конституциямызда өз ҳуқықый көринисин тапқан еди. Сол себепли Өзбекстан Республикасы Конституциясы қабыл етилген күн халқымыздың азатлығы, еркинлиги ҳуқықый кепилленген күн болыўы менен бирге демократиялық ҳуқықый жәмийет қурыў жолындағы дәслепки қәдем тасланған тарийхый ўақыя сыпатында да үлкен байрам сыпатында белгиленеди.
Конституциямызда халқымыздын ерки сәўлелендирилген болып, пуқаралардың ҳуқық ҳәм еркинликлериниң нызам менен қорғалыўы кепиллеп берилген, сондай-ақ, конституциямыз халқымыздың Тийкарғы нызам сыпатында өзинде әдил демократиялық принциплерди сәўлелендиреди ҳәм ғәрезсизлик идеяларын ҳуқықый кепиллейди.
Тийкарғы нызамда мәмлекетимизде жәмийет ҳәм мәмлекет қурылысының принциплери анық белгилеп берилген, мәмлекетлик ҳәкимияттың нызам шығарыўшы, атқарыўшы ҳәм суд ҳәкимиятына бөлиниўи әҳмийетли принцип сыпатында беккемленген.

Ең әҳмийетлиси – инсан ҳуқықларының мәмлекеттиң мәплеринен үстинлиги, улыўма тән алынған халық аралық ҳуқық нормаларының миллий ҳуқықый нормалардан үстинлиги, барлық меншик формаларының тең ҳуқықлылығы белгилеп қойылды. Бир сөз бенен айтқанда, Конституция ғәрезсиз Өзбекстанның жаңа сиясий ҳәм мәмлекетлик дүзилиси, ең алды менен, нызамшылық системасын қәлиплестриўдиң беккем фундаменти болды.
Мине, усы әҳмийетли тарийхый сәне, тарийхый ўақыяның жүз бергенине де 27 жыл толды. Жигирма жети жыл миллий нызамшылық тарийхында өзине тән бир дәўирди қурайды. Бул дәўирди миллий нызамшылық системасы қәлиплесиўи, ҳуқықый реформалар, нызам дөретиўшилик тәжрийбеси жүзеге келиў дәўири деп айтыўымыз мүмкин. Тийкарғы нызамымыз болған Конституция да усы жыллар даўамында жәмийетте жүз берип атырған өзгерислерди ҳәм заман талапларын итибарға алған ҳалда раўажланып, жетилисип бармақта. Конституциямыз мәмлекетимизде әмелге асырылып атырған түпкиликли реформалар, демократиялық жаңаланыўлар, инсан ҳәм оның мәплери үстинлиги тәмийинленген әдил демократиялық жәмийет қурыў жолындағы ҳәрекетлердиң ҳуқықый тийкарын жаратып, бийғәрез мәмлекетимиздиң дүнья жәмийетшилигиндеги абырой-итибарын асырыўға хызмет етпекте.
Бийғәрез мәмлекетимиздиң дәслепки Конституциясын қабыл етиў процессинде халқымыздын ерки, жоқары интеллектуал потенциалы, әсирлер даўамында қәлиплескен миллий ҳуқықый ой-пикири өз көринисин тапты.

Оның жойбары Президентимиз басшылығындағы комиссия тәрепинен қайта-қайта ҳәм терең ислеп шығылғаннан кейин ғана республика Олий Кенгаши сессиясы додаланыўына усынылды.
1992-жылы 26-сентябрьде Конституция жойбары баспа сөзде жәрия етилип, улыўмахалыклық додалаўға қойылды. Оның додаланыўында пүткил халық қатнасты, десек алжаспаймыз. Жойбар бойынша түскен барлық усыныс ҳәм пикирлер үйренип шығылып, өзгерислер ҳәм қосымшалар менен екинши мәртебе 1992-жылы 21-ноябрьде баспа сөзде жәрия етилди ҳәм тәкираран улыўмахалықлық додалаўға койылды. Солай етип ол еки басқышлы улыўмахалықлық додалаўдан өтип, халқымыз даналығы, ой-пикирлери менен байытылды. Тийкарғы нызамымыздың ҳәр бир бәнтинде әсирлер даўамында қәлиплескен миллий сана-сезим, муқаддес қәдириятларымыз өз сәўлелениўин тапқан. Мәмлекетимиздиң қанына сиңип кеткен адамгершилик, кеңпейиллик, мәртлик киби уллы пазыйлетлер, теңлик, толерантлық, халық аралық ҳәм миллетлер аралық дослық сыяқлы улыўма инсаний қәдириятлар оның ҳәр бир қатарына сиңдирип жиберилген. Буның ҳәммеси бәлент-парўаз сөзлер емеслигин мәмлекетимизде тыныш-татыўлық, бирдемлик, турмысымыздың барлық салаларында ерисилип атырған жетискенликлер де тастыйықлап турыпты.


Ғәрезсизлик ҳәм Конституция Өзбекстанды жәҳән жәмийетшилигине тен ҳуқықлы ағза сыпатында алып кирди. Оның 17-статьясында: «Өзбекстан Республикасы халық аралық қатнасыклардың тең ҳуқықлы субъекти», деп белгилеп қойылды. Ҳәзирги күнге келип, республикамыз халық аралық жәмийетшиликтиң актив ағзаларынан бирине айланды ҳәм өзиниң сыртқы сиясатын жүргизиўде Конституцияда белгилеп қойылған принциплерге қатаң әмел қылып атыр.

Тийкарғы нызамымызда белгилеп қойылған Конституция ҳам нызам үстинлиги принципи мәмлекетимизде қурылып атырған пуқаралық жәмийеттиң ҳуқықый фундаменти болып хызмет етпекте. Ҳақыйқатында да, ҳуқыкый мәмлекетти нызам үстинлигисиз көз алдымызға келтирип болмайды. Президентимиздиң сөзи менен айтқанда: «Ҳуқықый мәмлекеттиң қуралы да, корғаўшысы да, көзи де, сөзи де нызам». Жетик раўажланған барлық демократиялық мәмлекетлердиң басып өткен раўажланыў жолы мине усы ҳақыйқатлықты анық раўшан тастыйықлап турыпты. Мәмлекетимиз өзине тән миллий раўажланыў жолын таңлаўда усы тарийхый, сыналған принципке қатаң әмел қылыў миннетлемесин алыўының мәниси де сонда. «Өзбекстан Республикасында Өзбекстан Республикасы Конституциясы ҳәм нызамларының үстинлиги сөзсиз тән алынады. Мәмлекет, оның уйымлары, лаўазымлы шахслар, жәмийетлик бирлеспелер, пуқаралар Конституция ҳәм нызамларға муўапық ис тутады», делинеди конституцияның 15-статьясында. Нызамға бойсыныў, оған ҳүрмет пенен қатнаста болыў ҳуқықый демократиялық мәмлекет қурыўдың ҳәмме әмел қылыўы шәрт болған жетекши принциплеринен бири болып табылады. Бундай ўазыйпаны орынлаў, ең алды менен, жетик нызамлар жаратыў ҳәм оларды изшил турмысқа енгизиўди тәмийинлеў менен тиккелей байланыслы. Нызамлар тийкарында жасаўды үйрениўди әйне конституциялық мақсетлердиң өзи де нәзерде тутады. Өйткени, нызам үстинлигин тәмийинленбеген жәмийетте ҳеш қандай демократия, прогресс, пуқаралардын тең ҳуқықлылығы ҳаққында сөз жүритип болмайды.
«Өзбекстан Республикасында барлық пуқаралар бир қыйлы ҳуқық ҳәм еркинликлерге ийе болып, жынысы, расасы, миллети, тили, дини, социаллық келип шығыўы, исеними, шахсы ҳәм социаллық статусына қарамастан нызам алдында тең», делинеди конституциямыздың 18-статьясында. Сөзсиз, конституциямызда өз көринисин тапқан пуқаралардың жеке ҳуқық ҳәм еркинликлери, сиясий, экномикалық ҳәм социаллық ҳуқықларын тәмийинлеў мәмлекетимиздиң дыққат орайында турған ең актуал мәселелерден бири. Бурынғы тоталитар дүзим дәўиринде барлық мүлктиң, байлықлардың ҳақыйқый ийеси тек мәмлекет болып, оның мәплери пуқара ҳәм жәмийет мәплеринен үстин қойып келинетуғын еди. Конституциямыз бул мәселеде де турмысымызда түп бурылыс жасады. Оның 2-статьясында мәмлекет халыктың еркин сәўлелендирип, оның мәплерине хызмет етиўи, мәмлекетлик уйымлар ҳәм лаўазымлы шахслар жәмийет ҳәм пуқаралар алдында жуўапкер екенлиги белгилеп қойылды. Сондай-ақ Тийкарғы нызамымызда инсан, оның өмири, ерки, қәдир-қымбаты ҳәм де басқа ажыралмас ҳуқық ҳәм еркинликлерине мәмлекет кепил екенлиги белгиленди. Мәселен, конституцияның 25-статьясына муўапық, ҳәр ким еркинлик ҳәм жеке қолқатылмаслық ҳуқықына ийе болып, ҳеш ким нызамға тийкарланбаған ҳалда бул ҳукықларынан айрылыўы мүмкин емес.
Жуўмақластырып айтқанда, Өзбекстан Республикасы Конституциясы ғәрезсизликтиң нызамлы фундаменти ҳәм уллы келешегимиздиң ҳуқықый кепиллиги болып табылады.


Нөкис районлар аралық
экономикалық суды судьясы Р.Курбанбаевскачать dle 11.3
Сайтта қәте байқадыңыз ба?

Егер сайтта қате байқаған болсаңыз, сол текстти CTRL + ENTER менен белгилеп алып басың ҳәм бизге жоллаң

Курсы валют
Сораўнама
Сизди қайсы тараў жаңалықлары қызықтырады?
Мақалалар
Zaman.uz сайтының мобил бағдарламасы