лучший сайт где можно скачать шаблоны для dle 11.2 бесплатно

Испанлар не ушын бар нефтин қазып алмай атыр? яки шөлистанлықтан жасыл үлкеге айланған үлке

Усы жылы 22-29 февраль күнлери аралығында өзбекстанлы ғалаба хабар қураллары хызметкерлери ҳәм мәпдар мәмлекетлик уйымлар баспасөз хызметкерлери, сондай-ақ, мәмлекетлик емес коммерциялық емес шөлкемлер хызметкерлери UzWaterAware суў бойынша хабардарлықты арттырыў жойбары шеңберинде Испанияға стади-тур шөлкемлестирди. Илаж Европа Аўқамының қаржылай көмеги менен Орайлық Азия регионаллық экологиялық орайы тәрепинен әмелге асырылды.Мадрид қаласына барып түскенимизден-ақ бизге сезилгени ҳаўа райының жыллылығы болды. Әтирап жап-жасыл. Гейпара адамлар келте шалбар ҳәм көйлекшең жүрипти. Қуяш аспанда қызыў нурын төгип турыпты. Испанияға бәҳәр әллеқашан келип болған екен. Өзбекстанда ҳаўа температурасы күндиз 8-10 жыллылықты көрсетип турған бир пайытта Мадридте 20-22 еди.
Мадрид сырттан кирип келгенде дәслеп әпиўайы қалага уқсағаны менен қала ортасындағы тарийхый әжайып архитектуралық естеликлер менен көп қабатлы имаратлар көрген адамды лал қалдырады. Қала өзине жараса таза ҳәм тыныш.
Мийманханаға затларымызды қоя сала қаланы айланыўға шықтық. Қала көшелерин көзден кеширер екенмен, көп қабатлы турақ жайларға қапталласа өсип турған тереклер дыққатымды тартты.
Мадридлик қурылысшылар бул тереклерге зыян жеткермей-ақ жайларды қурған. Болар екен-ғо, деп ойладым. Ҳәттеки, өмирин өтеп болған тереклер де кесилместен турыпты. Керисинше оларға безеў берип, сулыў көриниске әкелген.
8 күнлик оқыў-саяҳатымыз даўамында сол нәрсеге гүўа болдық, яғный Испанияның биз барған басқа қалаларында да көшелерде көп түрли тереклерди көриў мүмкин, бирақ тийкарынан ықлымға сәйкес саяманлы тереклер егилген. Бул жақта жылдың 320 күни қуяшлы болатынын есапқа алатуғын болсақ, не ушын саяманлы тереклер егилетуғынлығын түсиниў қыйын емес.

Испанияда усындай саяманлы тереклер астындағы жасыл майсалар тийкарынан адамлардың дем алыўы ушын хызмет етеди. Ҳәр күни мыңлап адамларға хызмет етип атырған майсазарлар арасынан бирде-бир шығынды таба алмайсаң. Ҳәр адым жерде шығынды контейнерлери орнатылған.
Испанияның қубла тәрепинде Орта жер теңизине жақын жайласқан Андалусия автономиясына кириўши провинциялар (әсиресе Алмерия провинциясы) тәбияты Қарақалпақстанған жүдә уқсас екен. Ол жерде өзимизде өсетуғын сексеўил, жыңғыл, жүзгин, қамыс ҳәм т.б. өсимликлерге жүдә уқсас өсимликлерди көрип ҳайран қалдым. Алмерияның ықлымы қурғақ ҳәм әдеўир ыссы.
Усы елде сапарымыз даўамында аўыл ҳәм суў хожалығы тараўы биз ойлағаннан көре бираз раўажланып кеткенлигине гүўа болдық. Андалусия бойлап шөлкемлестирилген көшпели илажларда далалар менен қалаларда тек жасыл қапламадан көзимиз үзилмеди. Бир ўақытлары шаңы аспанға көтерилип атырған шөлистанлықлар бүгинги күнде зәйтүн тоғайларына айландырылған.
Буның бәри аўыл ҳәм суў хожалығы тараўын терең модернизация етиў арқалы әмелге асырылған. Ҳәттеки, таўлардың басына шекем инсан қоллары жетип барып, аўыл хожалығы өнимлерин (тийкарынан зәйтүн) жетистирмекте. Таўлардың басындағы зәйтүн тереклери тамшылатып суўғарыў арқалы өсириледи.
Испания әне усындай тамшылатып суўғарыў технологиясын қолланып зәйтүн экспорты бойынша дүньяда жетекшилик етпекте. Пүткил дүньяда жетистирилетуғын зәйтүнниң дерлик 45 проценти усы елде жетистириледи.
Зәйтүнди испанлар суйық алтын деседи. «Олива» яки «асейтуна» деп аталыўшы усы өсимлик туризм менен бир қатарда мәмлекеттиң тийкарғы байлығы саналады. Жер астында тәбийий байлықлар аз. Мәселен, нефтти Қубла Африка, Мексика ҳәм Саудия Арабстанынан сатып алады. Лекин, испан жеринде нефть кәнлери жоқ емес. Мәселен, Канар, Балеар атаўларында мол нефть кәнлери табылған. Бирақ, оларды алатуғын болса, тәбиятқа үлкен зыян тийеди, яғный көплеген тереклер кесиледи. Усыны есапқа алып испанлар тәбийий запасларына ҳәзирге шекем қол тийгизбеди ҳәм буған асығып та атырған жоқ. Испанша «olea» (зәйтүн) ҳәм инглисше «oil» (нефть) сөзлери тийкары бир сөзден келип шыққан ҳәм бир мәнини (май) билдиреди.
Зәйтүн егиў арқалы испанлар бираз табысқа ерискен. Ең дәслеп, экологиялық тазалыққа, тәбиятты сақлап қалыўға ҳәм экономикалық күшке ийе болған. Испания аўыл хожалығы өнимлери менен пүткил Европаны тәмийинлейди. Дүньядағы ең жоқары сортлы мийўе-палыз, овощ өнимлери тап усы мәмлекеттиң суўғарылатуғын жерлери менен ыссыханаларында жетистириледи.
Суўғарылатуғын жерлер көлеми бойынша Испания Европада жетекши орынды ийелейди, тийкарғы егини – бийдай. Оннан тысқары, сулы, мәкке жүўери, арпа, собықлылар, картошка, қант ләблебиси, пахта, темеки, шекер қамысы, овощлар жетистириледи. Үлкен майданлар жүзим бағлары менен бәнт, олардан Испания виноларының атақлы сортлары ислеп шығарылады.
Испания қуяшлы мәмлекет, жылдың 320 күнинде қуяш нурын төгип турады, дедик. Туристлер ушын усы тәрепи жүдә мақул. Соның ушын Испания туризм тараўы бойынша дүньяда Франциядан кейин екинши орында турады. Халық саны 46,7 млн болса, 2018-жылда мәмлекетке келген туристлер саны дерлик 90 млнды қураған.
Лекин, қуяшлы үлке туристлер ушын мақул болғаны менен фермерлер ушын бираз қолайсызлық туўдырады. Жаз пайытларында қурғақшылық тез-тез жүз береди. Бирақ, испанлар суўды ақыллылық пенен басқарыў ҳәм пайдаланыў арқалы қурғақшылықты да жеңген. Бул бойынша қосымша мағлыўмат беремиз.

Автор: Е.Қанаатов
Фото: Ю.Корсунцев
Испания, 2020-жыл 22-29 февраль
скачать dle 11.3
Сайтта қәте байқадыңыз ба?

Егер сайтта қате байқаған болсаңыз, сол текстти CTRL + ENTER менен белгилеп алып басың ҳәм бизге жоллаң

Курсы валют
Сораўнама
Сизди қайсы тараў жаңалықлары қызықтырады?
Мақалалар
Zaman.uz сайтының мобил бағдарламасы