лучший сайт где можно скачать шаблоны для dle 11.2 бесплатно

Ардақлы ақсақал, искер инсан

 (Жазыўшы Исмайыл Қурбанбаевтың дөретиўшилик дүньясына келиў жолы ҳәм жәмийетлик хызметлери)
Жақты дүньяға келген ҳәрбир инсанның жәмийеттеги өз орны, өмирдеги өз жолы бар. Данышпанлардың айтыўынша, бул жол – адам баласына Жаратқанның инаяты менен белгилеп бериледи, пешанасына илаҳий жазылады. Халық тилинде буны «жазмыш» ямаса «тәғдир сызығы» дейди. «Жазмыштан озмыш жоқ» демекши, ҳәрким өз тәғдир сызығы менен жүреди. Адамның өзлиги оны соған қарай баслайды. Илаҳият илиминиң түсиндириўинше, адамзат урпағының тәғдири – өз ата-бабаларының руўхый дүньясы менен тутасқан болады. Биз жазыўшы ҳәм илимпаз Исмайыл Қурбанбай улының дөретиўшилигине, жәмийетлик хызметлерине нәзер салар екенбиз, ең алды менен мәселениң усы тәреплерине, усындай қырларына дыққат аўдарыўды лазым таптық.
Шежире дәреклерине сүйенсек, жазыўшының уллы бабалары Дәшти Қыпшақ кеңислигинде ат көтерген атақлы Тоқсаба бий, Жийес бийлер болып шығады. Арқажуртта аты аңызға айланған Тоқсаба бий – шежирегөй тулға ҳәм ел көсеми болса, Жийес бий – Ноғайлы ордасындағы қарақалпақлардың алдына шығар ағасы ҳәм от аўызлы, орақ тилли шешени болғаны есленеди. Халық арасында «Ноғайлының Жийес бийи», «Жийес бийдиң тусында», «Жийес бийдиң бийлиги» деген сөзлер елеге шекем айтылып келмекте ҳәм булардың айырымлары әўладлық шежирелерде де мөрленип қалған. Жийес бий – өз заманының илим-билимли, халыққа әдил ағалық еткен абырайлы ақсақалларының бири болғанлығы айтылады.
 Жийес бабадан өрбиген ақбоз атлы Аққозы бийдиң де Түркистан қарақалпақларының мәртебели ел ағаларынан болғанлығы халық аңызлары арқалы бизге жеткен. Ол заманның дәстүринде, бийлер – ата-баба жолын жақсы билген текли әўладтан, белгили бир силсиле (руўхый шынжырласлық) ийелеринен, әсиресе, ислам тәлийматын жетик меңгерген илими-тәлип инсанлардан сайлап қойылғанлығы мәлим. Аққозы бий де ата жолын тутқан, жасынан диний тәлим алған ҳәм халықты мусылманшылықтың ҳақ жолына баслаған, көптиң дәртин «өз муңы» деп түсинген жан екен.
 Аққозы бий урпақларының соңғы тәғдири Таўелибай үлкеси қарақалпақларының тарийхы менен байланысады. Аққозы бийден тараған Әбдираҳман молла – Түркистан менен Бухара қарақалпақлары арасында бирқанша танымалы болса, оның улы Жийеналы ахун – халық аңызларында «Нур», «Нур Түркистаны», «Нурдың Қаратаўы» деп айтылатуғын Нурата таўларының баўрайында жасайды ҳәм бул әзиз инсанлар да бабалар дәстүрин даўам еттирген, ел-журтының тилегинде болған пәтиягөй кисилер екен.
Жийеналы ахуннан: Бабанияз, Хожанияз, Қыдырнияз, Жуманияз ҳәм Ҳинжи деген қыз туўылады. Жийеналы ахунның үлкен улы – Бабанияз ахун да елге сыйлы, аўзы дуўалы инсан болып, ата пәтиясын алады ҳәм сол ортадағы қарақалпақ арысларының руўханыйы, руўхый басшысы дәрежесине жетиседи. Әкеси Жийеналы ахун дүньядан өткеннен кейин Бабанияз ахун Бухар қарақалпақларының көсеми Қулшы бий баслаған көштиң изи менен өз туўысқанларын түп бабажурты – Бесқала үлкесине көшириўди нийетлейди. Көшке таярлық көриўшилер Жийеналы ахун жерленген «Қарақорым», кейин ала «Қарақалпақ қәбирстаны» деп аталған ески  қойымшылықты зияратлап, әрўақлардан мәдет тилеген ҳалда әзелги бабажуртына қарай жол алады [Еслетип өтемиз, мың-мың жыллық тарийхы бар бул қойымшылықта мәңгилик қоным тапқан марқумлардың басым көпшилиги қарақалпақ халқының уллы тулғалары менен уламаларынан ибарат болып, өз заманында Ер Султан (Ахмет Яссаўий) ҳәзиретлери де усы жерге келип, ата-бабаларын зияратлайтуғынлығы, олардың әрўағына атап ас-садақа берип турғанлығы ҳәзирге шекем журтшылық ядында. – C.Ә.].
 Көштиң қозғалыўы – ХIХ әсирдиң биринши ярымына туўра келип, оның алды Төрткүл аймағына орналасса, тийкарғы топары Қусханатаў менен Шахаман әтирапларына қонысласады. Төрткүл қаласының дөгерегинде Жийеналы ахунның Жуманияз деген улы қалады, ал Хожанияз деген улы қарындасы Ҳинжини жаў қолынан қутқарыў ҳәрекетинде қарақшылар менен айқасып жүрип қазаланады. Әмиўдәрья бойында шырашы болып ислеген Қыдырнияз исмли улы – дәрьяның орасан толы ҳәм бурқасынлап ағып турған пайытында тосаттан суўға кетип қалып, қайтыс болады. Өз қәўими арасында «Баба ахун» атанған Бабанияз Жийеналы улы болса, ата-баба кәри бойынша шарўашылық, дийқаншылық, балықшылықты кәсип етип, Шымбайдың арқа тәрепин мәкан тутады ҳәм жергиликли мусылманлар арасында ғана емес, Жайық жағалаўынан келген ораллылар (уральскийлер) ортасында да абырайлы болып, олар менен де жақсы қарым-қатнасықта жасайды. Халыққа арасына илим-мағрыйпет таратып, өзиниң инсаныйлық пазыйлетлери менен көпшиликтиң кеўилинен шыққан Бабанияз ахунды журтшылық «Ахун баба» деп ҳүрмет еткен. Бабанияз ахун (1823-1898) дүньядан өткеннен кейин жергиликли халық уламаны Шымбай қаласының арқа жағындағы тарийхый қоныслық болған төбеликке жерлейди ҳәм ол жер баба ҳүрметине «Ахун баба» деп аталады. «Ахун баба» қойымшылығы ҳәзирги ўақытта тек үлкемиз ҳәм мәмлекетимиз ишинен емес, ал сырт еллерден де зияратлаўшылар келетуғын теберик қәдемжайлардың бирине айланған.
Халық арасына «Ахун баба» исми менен танылған Бабанияз Жийеналы улынан: Пирнияз молла, Үббинияз сейис, Қосназар қосшы, Қосбармақ молла, Қурбанбай молла, Қаррыбай кишкене деген балалар болып, олардың үрим-путақлары ҳәзирги күнде республикамыздың бирқатар аймақларында (Шымбай, Қараөзек, Тахтакөпир, Қоңырат, Хожели, Кегейли, Нөкис районлары ҳәм Нөкис қаласында) ҳәм Россия Федерациясында жасайды. 1916-жылғы суў алыўлардан кейин Қусханатаў менен Шахаман аралығын жайлаған Бабанияз ахунның балалары Шымбай қаласының арқа-шығыс тәрепиндеги: арқасы Қуйын аўылы, қубласы Анна аўылы жайласқан Бесжап пенен Сазанжап арналарының ортасына орналасады. Усы жерди мәкан еткен Бабанияз ахунның урпақлары «Қанжығалы» деп аталған өз алдына бир иргели аўылды қурайды.
Бабанияз ахунның бесинши баласы Қурбанбай молла (1883-1958) да бабалар салған жолды жаңалап, өз дәўиринде мешит салған, жаңа үлгиде (жәдитше) бала оқытып, аўыл-елдиң уллысы ҳәм уламасы сыпатында арқа аймақлардағы халықларға да кеңнен танымалы болады. Қурбанбай молла – тек жергиликли халықтың емес, Қырдан көшип келген еллердиң, Орысияттан қоныс аўдарған және бурын өзлери менен қоңсы отырған ораллылардың да балаларын оқытып, олардың бәриниң бир атаның баласындай болып татыў-татлы турмыс кешириўине, бирликте жасаўына, бирин-бири жатсынбай өсиўине дәнекер болып, ел-журт аўызбиршилигиниң ҳақыйқый уйытқысына айланған.
Қанжығалы аўылының шығыс тәрепиндеги Сазанжап арнасы бойына жақын орналасқан Қурбанбай молланың үйиниң алдындағы ярым га жерде ол кисиниң өзи бағманлық еткен үлкен бағы болып, онда жүзим, ерик, шабдал, алма ҳәм басқа да түрли-түрли мийўе ағашлары, олардың ҳәрқыйлы нәўлери (түрлери) егилген, уламаның шаңарақ ағзалары және туўған-туўысқанларынан тысқары, аўыл халқы, устаздан тәлим алыўшы шәкиртлер, алыс-жақыннан келген жолаўшылар, қудайы қонақлар усы өнимлерден дәм татып, оны да бир «тәрбия дәреги» деп билген, өз нәўбетинде бағ ийесине шын ықласлары менен миннетдаршылық билдирип отырған [Өкинишлиси, 1970-жыллардың орталарына шекем сығасқан бағ болып турған ол жер соңын ала ҳешкимнен соралмастан тегислеп сүрилип, орны пахта егиси майданына айландырылып жиберилген екен].
Болажақ жазыўшы ҳәм илимпаз Исмайыл Қурбанбаев, 1929-жылы ақыреп айының 22-сәнесинде биз сөз етип отырған Қурбанбай молла менен Үмитгүл ананың шаңарағында үшинши перзент болып дүньяға келеди. Ҳаслы Аралбай аўылының қызы болған Үмитгүл ана – усы улы Исмайыл туўылғанға шекем де Арысхан, Шүкирулла атлы еки перзент көрип, олар нәресте ўақтында шетнеп қалады. Киши улы Исмайылынан кейин көрген Исҳақ исмли баласы да узақ жасай алмайды, еле бөбеклигинде-ақ жақты дүнья менен хошласады. Жас жаны перзент дағынан көп азап тартқан Үмитгүл ана жасында бир өлимнен қалған, жан дегенде жалғызы Исмайылды айрықша мәпелеп өсиреди, не бар – жыллы-жумсағын оның аўзына тутып, жыллы сөзлерин ҳеш те оннан аямайды. Балажанлы анасынан жанға жағымлы жақсы сөзлерди еситип, ел-журт қәдир тутқан әкесинен жақсы тәрбия көрген Исмайыл Қурбанбай улы да жасынан жақсылыққа талпынып өседи. Анасы айтқан аўыл айтымлары менен балаларбап айтымалларды көкирегине мөрлейди, атадан еситкен ески сөзлерди ҳәм ақыл-нәсиятларды кеўил сандығында сақлайды, өз өмириниң арқаўына айландырады. Өйткени, бизиң қаҳарманымызды дүньяға келтирген Үмитгүл ана – халық даналығының қайнар булақларынан нәр алып өскен аўыл кәйўаныларының бири болса, қәдирдан әкеси Қурбанбай молла да ҳақыйқый гөнениң көзи, ҳақ гәпти айтып, ҳақыйқатлыққа умтылған, ата-бабалардан жеткен алтын мийрасларды умыттырмаў ушын оны муқыятлап хатқа түсирген, әреп жазыўындағы шежире нусқаларын кейинги әўладқа жеткизген ҳәм соны көз қарашығындай сақлап келген теберик инсанлардың бири екенлигин де тәкирар-тәкирар еске салғымыз келеди. Бизиң нәзеримизди аўдарған, қәлемимизге илинген усы мағлыўматлардың негизи де сол дәрнеклерден, сол дәрек көзлеринен алынып отыр.
Мине усындай улығатлы тәлим-тәрбия тәсиринде улғайған Исмайыл Қурбанбай улы дәслеп өз әкесиниң үйретиўи менен әрепше хат таныйды ҳәм соңынан жаңа заманға сай аўыл мектебинде билим алады. Улыўма орта билимге ийе болғаннан соң, 1946-жылы өзиниң ҳуқықтаныўшы болыў арзыўын иске асырыў максетинде Ташкент қаласындағы юридикалык институтқа ҳүжжет тапсырып, оқыўға түседи. Бирақ, 1947-жылдың бәҳәринде қатты кеселленип қалып, елге қайтыўға мәжбүр болады [Усы орында еслетип өтемиз, арадан жыллар өткен соң Исмайыл Қурбанбай улының юрист болыў әрманын жазыўшының үлкен перзенти Махмуд аға орынлап, отыз еки жыл прокуратура системасында исследи ҳәм ҳәзирги ўақытта ҳүрметли демалыста. Сондай-ақ, И.Қурбанбаевтың генже улының баласы да бабасы арзыў еткен жолды таңлап, ҳуқықтаныў тараўында жумыс ислемекте].
Ташкенттен келгеннен кейин Исмайыл Қурбанбай улы 1947-жылы Қарақалпақ мәмлекетлик педагогикалық институтына оқыўға тапсырып, оны 1951-жылы питкерип шығады ҳәмде усы илим-билим дәргайында жас кадр сыпатында қалдырылады. Институтта оқытыўшы болып ислеп, тәлим-тәрбия ислеринде жеке көнликпесин қәлиплестирген тәжирийбели жигит 1954-жылы республикалық жаслар газетасына шақырылып, өзиниң баспасөз тараўындағы хызметин баслайды.
Баспасөз саласында да белсендилиги сыналған талапшаң азамат ҳүкимет басшылары нәзерине түседи ҳәм жас маманның усындай тәреплери есапқа алынып, И.Қурбанбаев 1956-жылы Кеңес районлық жаслар комитетиниң биринши хаткери лаўазымына жибериледи. Өзине исенимли ғайратлы жас басшы ҳүкиметлик тапсырманы тийислисинше атқарып, аймақта бирқатар шөлкемлестириў жумысларын жолға қойғаннан соң жаслар басылымына қайта шақырылады ҳәм бирнеше жыл газетада (ҳәзирги «Қарақалпақстан жаслары») бөлим меңгериўшиси болып, қәлемин ушлайды, билимин шыңлайды.
Газетада жүргенинде көплеген итибарлы басламаларды көтерип шыққан қәлем ийеси өз излениўлерин даўам етип, 1962-1964 жыллары Москвадағы Жоқары партия мектебинде тыңлаўшы болады. Мәмлекетлик басқарыў системасы ушын кадрлар таярлайтуғын дәстиярлы илим дәргайын питкерип келгеннен кейин, 1966-жылға шекем Қарақалпақстан ўәлаятлық партия комитетиниң инструкторы лаўазымында жумыс алып барады, ал 1966-1971 жыллары «Әмиўдәрья» журналының бас редакторы болып тайынланады.
Республикадағы бирден-бир әдебий басылымға басшы болып усынылған жигерли қәниге, алды менен журналдың көркемлик дәрежесин көтереди ҳәм орынларда алып барылған жеделли үгит-нәсият жумысларының нәтийжесинде, жазылыўшылар санының кескин көбейиўине ериседи. Журналдың таралыў шеңберин еле де улғайтыў мақсетинде: Ферғана ойпаты ҳәм Бухара, Самарқанд ўәлаятларындағы, иргелес республикалардың бирнеше аймақларындағы қарақалпақлар арасында да жазылыўды шөлкемлестирип, өз ойлаған жобаларын инабатлы орынлайды.
И.Қурбанбаев «Әмиўдәрья» журналын басқарған жыллары миллий әдебияттың түп-дәреги болған – халық аўызеки дөретиўшилигин, соның ишинде балаларға арналған фольклорлық үлгилер менен тәлим-тәрбиялық әҳмийети жоқары шығармаларды кеңнен үгит-нәсиятлаў зәрүрлигин түсинеди ҳәм усы бағдарда өзи де тепериш ҳәрекет етип, бирнеше мақалалар жазады, илимий изертлеў жумысларын қолға алады.
Халық ғәзийнесиниң теңи-тайы жоқ үлгилерине ықлас қойған илим жанкүйери 1971-1974 жыллары Н.Дәўқараев атындағы Тарийх, тил ҳәм әдебият институтында илимий хызметкер болып ислеп, миллий әдебий мийрасларымызды жыйнаў менен қатар, усы дәўирге шекем тың турған қарақалпақ балалар әдебиятының машқалалары бойынша изертлеў жумысларын даўам етеди. Нәтийжеде, 1974-жылы «Қарақалпақ балалар әдебиятының қәлиплесиўи ҳәм раўажланыўы» деген темада кандидатлық диссертациясын сәтли жақлап шығады.
Исмайыл Қурбанбай улы 1974-1979 жыллары «Совет Қарақалпақстаны» (ҳәзирги «Еркин Қарақалпақстан») газетасының жуўаплы хаткери, 1979-1982 жыллары Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси жанындағы Баспасөзде мәмлекетлик сырды сақлаў басқармасының баслығы ўазыйпасын атқарады. 1982-1988 жылларда «Қарақалпақстан» баспасының бөлим меңгериўшиси, 1988-1991 жыллар аралығында директоры болып ислейди ҳәм усы жерден ҳүрметли демалысқа шығады.
Усы қырық жыллық мийнет жолы – Исмайыл Қурбанбай улының жәмийетлик жумысларда да, баспасөз тараўында да әбден тапланып, ҳақыйқый қәбилетин, жеке искерлигин көрсеткен дәўирлери болды. Өз дөретиўшилик жолын баспасөз тараўында даўам еттирген жас қәлемкеш өткен әсирдиң алпысыншы жылларының басында-ақ жасларға миллий тәрбия тийкарында тәлим бериў, миллийликти кең ен жайдырыў мәселелериндеги батыл пикирлери менен ортаға шықты. Исмайыл Қурбанбай улының республиканың бас газетасында ата-бабалардан киятырған дәстүрий тәрбия негизинде «Аталар сөзи – ақылдың көзи» атамасы менен арнаўлы бетлер, радиоеситтириўлер, телекөрсетиўлер  шөлкемлестирилиўи лазымлығын машқала етип көтерип шығыўы, әйне сол ўақыттың өзинде-ақ жоқарыдан қоллаў таўып, усындай басламалар Ташкент телевидениеси бағдарламасы арқалы халыққа усынылып баслайды.
Сондай-ақ, сол дәўирдеги солақай сиясаттың салдарынан, түп-төркини Қорқыт ата сазларынан саға алған қарақалпақ жыраўшылық сәнияты, оның бүгинги атқарыўшылары нәзерден шетте қалып, ҳәттеки адайыда шетлетилген ўақытларында жигерли қәниге Исмайыл Қурбанбай улы – әдеттегише, ҳәмел гүрсисинен айырылып қалыўдан қорыққан ҳүкимет басшыларының кескин қарсылығына қарамай, өз аўыл-аймағынан сыртқа шықпаған Қыяс жыраўды Ташкент қаласында өткен Қарақалпақ мәденияты күнлерине алып барып қатнастырыўы, усылайынша халық өнерин менен халық атқарыўшысын Орта Азия жәмийетшилигине танытыўы, таныстырыўы – ерликке барабар ис болған ҳәм усы хызметлери ушын зәбердес азамат та, кексе жыраў да көпшиликтиң алғысына сазаўар болады, терең ықласына бөленеди. Қарақалпақ халқының усындай өнерине ырза болған сол ўақыттағы республика басшысы Ш.Рашидов – жас азаматқа тәнҳа миннетдаршылық билдирсе, ал теберик жыраўдың ҳүрмет-иззетин орнына қойып, ең жоқары ҳүкиметлик атақ пенен сыйлықлайды.
Исмайыл Қурбанбай улы «Қарақалпақстан» баспасында ислеген жылларында усы жерден шығатуғын басылымлар көлеминиң көбейиўине байланыслы оларды орайлық қалалардың баспаханаларынан шығарыўды қолға алады. Баспа хызметин жаңа басқышқа көтериў ушын көплеген басламаларды иске асырып, қуўатлылығы жоқары баспа орынлары менен шәртнамалар дүзиседи. Соның нәтийжесинде, китаплардың өзине түсер қуны арзанлап, олардың тиражы арттырылады. Баспа өнимлери офсет усылында шығарыла баслайды. Баспаны басқарған жыллары басқа республикалардағы алдынғы тәжирийбелерди есапқа алып, «Қарақалпақстан» баспасын да хожалық есабына өткереди ҳәм қордаланған қарыздарлықтан қутқарып, рентабелликке өтиў имканиятына ериседи. Бул жерде жыйнақланған тәжирийбеси тийкарында мектеп сабақлықларын шығарыў иси менен балаларға арналған арнаўлы баспа ашыў зәрүрлиги бойынша тийисли орынларға усыныслар билдирип, нәтийжеде «Билим» баспасының шөлкемлестирилиўине басламашы болады.
Өткен әсирдиң сексенинши жыллары соңына келип, бурынғы Аўқам қурамындағы халықлар өзлигине қайтып, өтмишин излеп, тарийхый тулғаларының атын қайта тиклеў ҳәрекетинде болып атырған бир пайытта Исмайыл Қурбанбай улы да бирнеше илимпазларға қозғаў салып, «Едиге» дәстаны нусқаларын қайтадан баспадан шығарыўды ҳәм бул бойынша илимий жумыслар ислениўи зәрүрлигин усыныс етеди, Ол «Едиге» дәстанының ақланған дәўирлери еди.
Соның менен бирге, қарақалпақ тилине мәмлекетлик тил бийлиги берилиўине, ана тилимиздиң мәртебесин көтериў мәселесине де белсене араласады, митинглерде шығып сөйлейди, бул басламаға қосылыўшылардан қолтаңба жыйнаў ҳәрекетиниң бел ортасында жүреди.
Көкиреги зердели инсан Исмайыл Қурбанбай улы, аўыл-көше атларының ана тилимизде болыўы мәселесинде де жан күйдиргенлердиң бири. Бәршеге мәлим, Кеңеси ҳүкимети жылларында топонимикалық атамалардың басым көпшилиги орыс тилинде болғанлығы сыр емес. Исмайыл Қурбанбай улы жер орын алып, имарат көтерген кишкене көшеде тийкарынан тоғыз хожалық турған болып, турғынлардың ҳәммеси илимпазлардан ибарат еди. Олардың барлығы да республикаға белгили зиялылар – аўыл хожалығы илимлериниң докторы, академик Ж.Медетуллаев, филология илимлериниң докторлары Қ.Мақсетов, Ә.Пахратдинов, биология илимлериниң докторы С.Қабулов, тарийх илимлериниң кандидатлары А.Төреев, филология илимлериниң кандидатлары А.Турабаев, Т.Бегжановлар…
Көпшилик ол жерди «Илимпазлар көшеси» деп атаса да, оның рәсмий аты сол ўақытлары «Молодёжная» болған. Соған иргелес көшелер «Короткая», «Хлопковая» ҳәм т.б. аталып келген. Исмайыл Қурбанбай улы өзлери жасаўшы көшениң атамасын өзгертиў ҳәм оны қарақалпақ халқының классик шайыры Әжинияздың атына қойдырыў ушын өзи бас болған ҳалда қоңсы-қобалардан қол жыйнап, Нөкис қалалық атқарыў комитетине қайта-қайта қатнайды, ҳәттеки, уллы сөз зергериниң портретин де Орайлық майданға алып шығып, ойға алған исин орынлатады.
Тынып-тыншымас инсан, көкиреги ояў қәлем ийеси Исмайыл Қурбанбай улы ҳүрметли демалысқа шыққаннан кейин де дөретиўшиликтен қол үзбей, қарақалпақ халқының Ноғайлы заманындағы тарийхы, Түркистан дәўириндеги басынан кещирген ўақыялары, уллы тулғалары бойынша материаллар жыйнады ҳәм республикадағы ең ири кәрханалардың бири «Аралсуўқурылысы» бирлеспесиниң тараўлық басылымы – «Арал ҳаўазы» газетасында әдебий хызметкер болып иследи. Соңынан Қарақалпақстан Жазыўшылар аўқамының көркем әдебиятты нәсиятлаў бюросоның меңгериўшиси лаўазымын да атқарды ҳәм әдебий ортаға қайта араласты.
Қайда жүрсе де жанынан жандәптерин қалдырмаған, қәлемин тасламаған, ким қай ўақытта көрсе де – бәрқулла жазыў менен бәнт болған Исмайыл Қурбанбай улының усындай мийнеткешлигиниң арқасында жигирмадан аслам китабы басылып шыққан. Солардан: «Жоллар» атлы қосықлар дүркими, «Исеним», «Алтын масақ» романлары, повесть ҳәм гүрриңлерен ибарат «Мискин ўақыялары» топламы, «Қарақалпақ балалар әдебияты тарийхының очерки», «Қарақалпақ балалар әдебияты» сыяқлы китаплары, оқыў қолланбалары қайта-қайта баспадан шықты.
Зәбердес қәлем ийесиниң бирқанша қосықларына намалар да дөретилген. Әсиресе, кең лапыз бенен айтылатуғын «Халқым», «Елим бар» атамасындағы қосықлары ҳәзирги күнде де қосықшылардың сүйип атқаратуғын ҳәм тыңлаўшылардың жүрек төринен қабыл ететуғын, патриотлық руўхта жазылған шығармаларының бири болып қалды.
Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген мәденият хызметкери, Қарақалпақстан халық жазыўшысы Исмайыл Қурбанбай улы өзиниң өмирлик жолдасы Тазагүл Жәңгирбек қызы менен бирге бахытлы турмыс кеширип, бес ул, бир қызды кәмалға келтирди. Зәбердес инсан, искер тулға Исмайыл Қурбанбай улы 2008-жыл қаўыс айының 3-сәнесинде, сексен жасқа қараған шағында дүньядан өтти.
Жазыўшының жан жолдасы, баспасөз ҳәм мәденият тараўларының пидайысы, мың айдың жүзин көрген ана Тазагүл Жәңгирбек қызы – бүгинде сексен төрт жасын қарсылап, ағайин-туўғанның, аўыл-аймағының ҳәм халқының ҳүрмет-иззетине бөленип отыр ҳәм жубайының ел-журт ушын ислеген хызметлерин еске түсириўден, жупты-ҳалалының әрўағын шад етиўден ҳасла шаршаған емес. Бул – әлбетте, өтмишин умытпаған, өткенин сыйлаған, өшкенин жаққан ибратлы шаңарақтағы әзел-әзелден, ата-бабадан даўам етип киятырған дәстүрий тәрбияның бир көриниси болса, итимал…
Жақсылардың жолын жаңғыртқан усындай инсанлар бар екен, халқымыздың зәбердес перзентлериниң руўхы ҳәмийше яд етилип, ата-бабалар қәлиплестирген қәдириятлардың мәңги жасайтуғынлығына, қайнақай, дүнья турғанша туратуғынлығына исенимимиз кәмил болады.
Сейдин ӘМИРЛАН,
Қарақалпақстан Жазыўшылар
аўқамының әдебий консультантыскачать dle 11.3
Сайтта қәте байқадыңыз ба?

Егер сайтта қате байқаған болсаңыз, сол текстти CTRL + ENTER менен белгилеп алып басың ҳәм бизге жоллаң

Курсы валют
Сораўнама
Сизди қайсы тараў жаңалықлары қызықтырады?
Мақалалар
Zaman.uz сайтының мобил бағдарламасы